در تجارت بینالمللی، مدیریت هزینههای جانبی به اندازه انتخاب تأمینکننده یا روش حمل اهمیت دارد. بسیاری از واردکنندگان تصور میکنند پس از خرید کالا و پرداخت کرایه حمل، فرآیند واردات تقریباً به پایان رسیده است؛ اما واقعیت این است که هرگونه تأخیر در ترخیص کالا یا بازگرداندن کانتینر میتواند هزینههای قابل توجهی را به آنها تحمیل کند. دو مورد از مهمترین این هزینهها دموراژ (Demurrage) و دیتنشن (Detention) هستند که آشنایی با آنها برای هر واردکننده ضروری است.
اگر بدانید دموراژ و دیتنشن چیست و تفاوت آنها را بهخوبی درک کنید، میتوانید از بسیاری از هزینههای اضافی جلوگیری کرده و فرآیند واردات را با برنامهریزی دقیقتری مدیریت کنید. در این مقاله به بررسی کامل این دو مفهوم، تفاوتهای آنها، دلایل ایجاد، نحوه محاسبه و راهکارهای کاهش این هزینهها میپردازیم.
دموراژ چیست؟
دموراژ یا Demurrage هزینهای است که شرکت کشتیرانی یا اپراتور بندر بابت باقی ماندن کانتینر در محوطه بندری بیش از مدت زمان رایگان از صاحب کالا دریافت میکند.
پس از ورود کشتی به بندر و تخلیه کانتینر، شرکت کشتیرانی معمولاً چند روز فرصت رایگان در اختیار واردکننده قرار میدهد تا کالا را ترخیص کرده و کانتینر را از بندر خارج کند. اگر به هر دلیلی این زمان به پایان برسد و کانتینر همچنان در محوطه بندر باقی بماند، هزینه دموراژ بهصورت روزانه محاسبه خواهد شد.
دموراژ در واقع نوعی جریمه برای اشغال فضای بندر محسوب میشود و هدف از دریافت آن، جلوگیری از انباشته شدن کانتینرها در محوطههای بندری و افزایش سرعت گردش کالا است.
مهمترین دلایل ایجاد دموراژ
پرداخت دموراژ معمولاً به دلیل یکی از موارد زیر اتفاق میافتد:
- تأخیر در انجام تشریفات گمرکی
- آماده نبودن مدارک واردات
- اخذ نشدن مجوزهای لازم از سازمانهای مربوطه
- اختلاف در ارزشگذاری گمرکی
- تأخیر در پرداخت حقوق ورودی و عوارض
- ازدحام در گمرک یا تعطیلیهای رسمی
- انتخاب نادرست تعرفه گمرکی کالا
در بسیاری از موارد، اگر واردکننده پیش از رسیدن کالا مدارک خود را تکمیل کند، میتواند از پرداخت این هزینه جلوگیری کند.
دیتنشن چیست؟
دیتنشن یا Detention هزینهای است که پس از خروج کانتینر از بندر و در صورت بازنگرداندن آن در زمان تعیینشده به شرکت کشتیرانی دریافت میشود.
بعد از ترخیص کالا، کانتینر برای تخلیه بار در اختیار واردکننده قرار میگیرد. شرکت کشتیرانی برای این مرحله نیز مدت مشخصی را بهعنوان زمان رایگان یا Free Time تعیین میکند. اگر واردکننده پس از پایان این مدت، کانتینر خالی را به انبار کانتینری یا محل تعیینشده بازنگرداند، باید بابت هر روز تأخیر هزینه دیتنشن پرداخت کند.
هدف از دریافت دیتنشن این است که کانتینرها هرچه سریعتر به چرخه حملونقل بازگردند و برای محمولههای بعدی مورد استفاده قرار گیرند.
دلایل ایجاد دیتنشن
از مهمترین دلایل پرداخت دیتنشن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تأخیر در تخلیه کالا
- نبود تجهیزات مناسب برای تخلیه بار
- فاصله زیاد انبار از بندر
- مشکلات حمل داخلی
- خرابی کامیون یا تجهیزات حمل
- برنامهریزی نامناسب در زمان تخلیه کالا
تفاوت دموراژ و دیتنشن چیست؟
یکی از رایجترین سؤالات واردکنندگان این است که دموراژ و دیتنشن چیست و تفاوت آنها در چیست.
دموراژ زمانی محاسبه میشود که کانتینر هنوز داخل بندر قرار دارد و کالا ترخیص نشده است. در این حالت، هزینه بابت اشغال فضای بندر دریافت میشود.
در مقابل، دیتنشن زمانی آغاز میشود که کانتینر از بندر خارج شده اما واردکننده آن را در زمان مقرر به شرکت کشتیرانی بازنگردانده باشد.
بنابراین مهمترین تفاوت این دو هزینه، محل قرارگیری کانتینر است؛ دموراژ قبل از خروج از بندر و دیتنشن پس از خروج از بندر محاسبه میشود.
فری تایم (Free Time) چیست؟
برای درک بهتر تفاوت دموراژ و دیتنشن باید با مفهوم Free Time آشنا شوید.
فری تایم مدت زمانی است که شرکت کشتیرانی بدون دریافت هزینه، اجازه نگهداری کانتینر را در بندر یا خارج از بندر به واردکننده میدهد.
مدت زمان فری تایم بسته به نوع قرارداد، شرکت کشتیرانی، نوع کانتینر، مسیر حمل و شرایط بندر متفاوت است و معمولاً بین ۵ تا ۱۴ روز تعیین میشود.
اگر این زمان به پایان برسد، هزینه دموراژ یا دیتنشن بر اساس شرایط محموله محاسبه خواهد شد.
چه عواملی بر میزان دموراژ و دیتنشن تأثیر میگذارند؟
هزینه این دو مورد برای همه کالاها یکسان نیست و عوامل مختلفی بر مبلغ نهایی اثر میگذارند. از جمله:
- نوع کانتینر (۲۰ فوت، ۴۰ فوت یا یخچالی)
- شرکت کشتیرانی
- مدت زمان تأخیر
- نوع کالا
- بندر مبدأ و مقصد
- شرایط قرارداد حمل
- تعرفههای روز شرکت کشتیرانی
در اغلب خطوط کشتیرانی، هزینهها بهصورت پلکانی محاسبه میشوند؛ یعنی هرچه تعداد روزهای تأخیر بیشتر شود، نرخ روزانه نیز افزایش پیدا میکند.
چگونه از پرداخت دموراژ و دیتنشن جلوگیری کنیم؟
بهترین راه برای جلوگیری از این هزینهها، برنامهریزی دقیق پیش از ورود کالا است. توصیه میشود:
- ثبت سفارش و اخذ مجوزها را قبل از ورود کالا انجام دهید.
- مدارک گمرکی را بهطور کامل آماده کنید.
- اظهارنامه گمرکی را بدون خطا ثبت کنید.
- پیش از ورود محموله با شرکت حمل و ترخیصکار هماهنگ باشید.
- پس از ترخیص، کالا را در کوتاهترین زمان تخلیه کنید.
- کانتینر را قبل از پایان مهلت تعیینشده به شرکت کشتیرانی بازگردانید.
همچنین همکاری با یک ترخیصکار حرفهای باعث میشود فرآیند ترخیص سریعتر انجام شده و احتمال پرداخت دموراژ و دیتنشن به حداقل برسد.
جمعبندی
دانستن اینکه دموراژ و دیتنشن چیست و تفاوت آنها برای هر واردکننده ضروری است. دموراژ هزینهای است که بابت باقی ماندن کانتینر در بندر بیش از زمان مجاز دریافت میشود، در حالی که دیتنشن مربوط به تأخیر در بازگرداندن کانتینر پس از خروج از بندر است. هر دو هزینه میتوانند سود یک واردات را بهشدت کاهش دهند؛ اما با برنامهریزی صحیح، آمادهسازی مدارک، انتخاب تعرفه مناسب و استفاده از خدمات ترخیص کالا توسط افراد متخصص، میتوان از تحمیل این هزینههای اضافی جلوگیری کرد. اگر قصد واردات کالا دارید، همکاری با یک ترخیصکار باتجربه نهتنها زمان ترخیص را کاهش میدهد، بلکه از پرداخت هزینههای سنگین دموراژ و دیتنشن نیز جلوگیری خواهد کرد.